Braint Taalgids menu

Pleonasme

Een pleonasme is een combinatie van twee woorden waarbij het ene woord de eigenschap van het andere woord herhaalt, bijvoorbeeld: ronde cirkel. Het bijvoeglijk naamwoord ronde heeft dezelfde betekenis of eigenschap als het zelfstandig naamwoord cirkel. Je gebruikt dus een woord dat overbodig is.

Wat is een pleonasme?

Voorbeelden pleonasme

Hieronder zie je een paar voorbeelden. Het woord dat overbodig is en dat je kunt weglaten, is roze.

  • een ronde cirkel
  • een mondeling gesprek
  • de uiterste limiet

Wat is het verschil tussen een pleonasme en een tautologie?

Een pleonasme lijkt op een tautologie. Het zijn beide dubbelvormen. Het verschil is dat een pleonasme bestaat uit een zelfstandig naamwoord (cirkel, gesprek) en een bijvoeglijk naamwoord (rond, mondeling). Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft een eigenschap van het zelfstandig naamwoord nog een keer. Een tautologie is een combinatie van twee gelijke en uitwisselbare woorden met dezelfde betekenis, bijvoorbeeld hij is altijd en eeuwig te laat. Bij een tautologie is een van de twee woorden overbodig, onverschillig welke. Bij een pleonasme is alleen het bijvoeglijk naamwoord overbodig.

Bewust gebruikt pleonasme

Als je ergens de nadruk op wilt leggen, kun je bewust een pleonasme gebruiken. Het hangt dus af van de context of je het een stijlfout vindt of niet. Hieronder vind je een paar voorbeelden. Het woord dat je gebruikt om iets te benadrukken is roze.

  • Die witte sneeuw vind ik prachtig!
  • Mijn opa is een grote, vriendelijke reus.

Op de volgend pagina lees je meer over de tautologie. Wat is een tautologie?

Taal oefenen? Bekijk onze online cursussen.

Bekijk alle online cursussen

© 2021 BRAINT